Development mode

Mart Stam

Mart Stam (1899–1986) is geboren in Purmerend. Na zijn opleiding tot tekenleraar en timmerman werkt hij eerst in Nederland en later in Berlijn en Zwitserland voor verschillende architectenbureaus, onder meer bij Max Taut en Hans Poelzig. Samen met architect Hans Schmidt richt hij in 1924 het Zwitserse avant-gardetijdschrift ‘ABC’ op. Stam voelt zich vooral aangetrokken tot de rationele manier van bouwen en ontwerpen. Eenvoud is voor hem echter geen doel op zich. Hij krijgt internationale bekendheid door publicatie van visionaire studies op architectuurgebied. In 1925 experimenteert hij met gasbuizen. Hiervan maakt hij een geheel nieuw type stoel zonder achterpoten. Daarmee staat hij aan de wieg van de sledestoel, die tot op de dag van vandaag in verschillende varianten wordt geproduceerd door Thonet. In 1926 wordt hij door Ludwig Mies van der Rohe uitgenodigd om deel te nemen aan ‘Die Wohnung’, een tentoonstelling van de Deutscher Werkbund in Stuttgart. Hier bouwt Stam een rijtjeshuis met drie woningen. Twee ervan richt hij zelf in, het derde wordt ingericht door Marcel Breuer. Hier presenteert Mart Stam voor het eerst zijn achterpootloze kraagstoel, die model staat voor ontelbare sledestoelen. In 1928 verhuist hij naar Frankfurt am Main, waar hij experimenteert met betaalbare woonruimte. In het wintersemester 1928/29 is hij gastdocent Stedenbouw aan het Bauhaus in Dessau. In 1930 gaat hij met Ernst May (‘Brigade May’) en zijn toenmalige vrouw Lotte Stam-Beese naar de Sovjet-Unie, waar hij zich bezighoudt met stadsplanologie. Nadat hij in 1934 weigert om een stad te ontwerpen in een bijzonder onherbergzaam gebied, moet hij de Sovjet-Unie verlaten. In 1939 wordt hij in Amsterdam directeur van het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs. Na 1945 begint zijn succes te tanen. In 1948 vertrekt hij naar Sovjet-bezettingszone in Duitsland. Hij wordt directeur van de Kunsthochschule in Dresden, vanaf 1950 van de Hochschule für angewandte Kunst in Berlijn-Weißensee. Tijdens de Koude Oorlog wordt Stam outsider in twee werelden: in de DDR wordt hij beschouwd als formalist die dichtbij het Bauhaus staat, terwijl hij in Nederland, waar hij in 1953 terugkeert, juist wordt beschouwd als linkse hervormer. Vanaf 1977 leeft hij teruggetrokken in Zwitserland. Na een lange rechtsstrijd krijgt Stam het auteursrecht op de sledestoel toegekend; tegenwoordig is dit in handen van Thonet.

 

» Het geheim van Mart Stam